Geen vlees meer

Tijdens onze vakantie in augustus sliepen we op een boerderij of nou, eigenlijk, in een tent naast een boerderij. Dicht tegen de stal met koeien aan, met uitzicht op een groot weiland. Zo nu en dan kwam één van de kinderen van de boer voorbij met een kalfje aan een touw, het eten dat we over hadden brachten we naar de geiten en ergens bovenop de hooibalen bevond zich een nestje met de kleinste kittens die ik ooit heb gezien. Waar ik vroeger altijd bang was voor dieren omdat ik niet met ze kon praten en dus geen idee had wat ze zouden doen, merkte ik nu dat ik daar vrijwel helemaal geen last meer van had. Door de komst van Fendi in ons leven was ik het gedrag beter gaan begrijpen, ontdekte ik dat veel ook te maken heeft met voelen en vertrouwen en voelde ik me gelukkig daar, zo tussen de dieren. Ik stuurde zelfs als grapje naar vriendinnen dat mijn innerlijke boerin naar boven was gekomen.

Toen we ervoor kozen om op een boerderij te slapen, had ik er niet bij stil gestaan dat dat ook een vleesboerderij zou kunnen zijn. Het duurde vrij lang tot ik me dat realiseerde. We aten hamburgers van vlees van hun eigen koeien, er stond een automaat waar je een vleespakket kon kopen en ik deed mijn best om er niet te veel bij na te denken. Grappig, want dat heb ik al vaker gedaan. Eigenlijk al mijn hele leven. Op de weg van het dorp waar ik opgroeide naar de stad waar we winkelden, waar het station was en waar we vaak naartoe moesten, stond een grote vleesboerderij. Het lukte me nooit om daar naar te kijken: ik vond het idee te pijnlijk, kon me niet voorstellen dat we dieren eten gaven en verzorgden om ze uiteindelijk zelf op te eten. Als ik op de snelweg een vrachtwagen met levende dieren passeerde, keek ik steevast de andere kant op.

Op mijn vijftiende besloot ik ineens, van de ene op de andere dag, te stoppen met het eten van vlees en vis: het voelde niet goed meer. Toen ik vervolgens op mijn zestiende ging studeren en op kamers ging, ontdekte ik dat de vegetarische opties vaak erg beperkt waren, dat het lastig was voor anderen en dat ik in restaurants vaak uitkwam op de standaard geitenkaas-salade. Ik besloot het weer terug te draaien, probeerde er gewoon niet meer aan te denken en dat was dat. Toch is het altijd een beetje blijven knagen.

Terug naar die boerderij en onze nachten in de tent. Volgens mij was het tijdens onze derde nacht. Ik werd wakker, zo rond een uur of vier. Dacht dat ik naar had gedroomd, want ik voelde paniek. Mijn hart klopte snel, ik probeerde te luisteren naar wat ik om me heen hoorde, maar het was moeilijk te duiden. Ik hoorde het geloei van koeien, ik hoorde iemand schreeuwen, ik hoorde gestommel, ik hoorde eigenlijk gewoon paniek. Was dit een inbraak? Zo klonk het wel. Het klonk alsof er iets gebeurde dat niet goed was en het voelde stressvol. Toen ik de volgende ochtend naar de boerderijwinkel liep om koelelementen om te wisselen, hoorde ik van onze buurman dat er diezelfde nacht koeien naar de slacht waren gebracht. Dat gebeurt vaak vroeg in de ochtend.

Ik kon het niet meer loslaten. Wat ik had gehoord en wat ik had gevoeld, was zo beklemmend en beangstigend. Ik probeerde me er wat meer in te verdiepen: hoe gaat dat dan precies, zo’n transport? Ik sloeg geen enkel detail over, wilde precies weten wat er gebeurde. Bedacht me dat er mensen zijn die op een slachterij werken en dan ook maar gewoon naar hun werk gaan, maar hoe doen ze dat dan allemaal? Ik las over de vraagtekens die er zijn rondom de procedures, over onderzoek dat gedaan is naar de stress die deze dieren ervaren. Eigenlijk had ik – na dat nare gevoel in de nacht – niets meer nodig om me te overtuigen, maar nadat ik dit had gelezen, wist ik het zeker. Ik wil geen vlees meer eten.

Inmiddels zijn we een aantal weken verder, bijna twee maanden om precies te zijn. Ik heb sindsdien geen vlees meer gegeten: thuis deden we dat al weinig, maar zorg ik er nu voor dat ik alles vervang of gewoon weglaat. Buiten de deur is het gewoon geen optie meer, dat is duidelijk. Ik heb het nog geen één keer als lastig ervaren, niet het gevoel gehad dat ik iets miste of dat mijn keuzes beperkt waren. Sterker nog: ik voel me gesterkt in die keuzes, want die maak ik zelf en daar voel ik me goed bij. Ik kan me niet meer zo goed voorstellen dat ik er zo lang zo gemakkelijk over heb gedacht, het weg heb gewuifd of uit mijn gedachten heb gezet.

Ook Jula heb ik verteld over mijn besluit. Natuurlijk niet over wat daaraan vooraf ging, wat ik gehoord heb en wat ik gevoeld heb, maar wel dat ik ervoor heb gekozen om geen vlees meer te eten omdat ik daar geen goed gevoel bij heb. Ik zag haar twijfelen. Haar eerste reactie was, natuurlijk, om te zeggen dat ze het ook niet meer zou doen. Tot ze zich realiseerde wat ze dan allemaal zou moeten missen, om uiteindelijk te concluderen dat ze nog wel vlees wil eten, maar ‘zeker niet het vlees van Fendi’. Ik wil haar de mogelijkheid geven om zelf te bedenken wat goed voelt, zich daarin gesteund te voelen net als ik dat vroeger heb gevoeld door mijn ouders.

Ik merk dat het stoppen met het eten van vlees iets in me heeft aangewakkerd. Niet alleen in hoe ik denk over onze wereld en hoe we samen leven met mensen en dieren, maar ook over hoe we omgaan met de natuur. Ook als het gaat over duurzaamheid, de veranderingen in het klimaat en de keuzes die we daarin maken, heb ik vaak mijn hoofd weggedraaid. Dacht ik vooral aan mijzelf en niet zozeer aan het geheel. Aan wat we te behouden hebben, aan waar we voor moeten zorgen. Ik wil andere keuzes maken. Meer lezen over hoe we positieve veranderingen kunnen bewerkstelligen, leren wat ik zelf kan doen om daar aan bij te dragen en steeds meer kleine aanpassingen maken om beter voor ons en alles om ons heen te gaan zorgen. Veel te vaak dacht ik dat ik toch niet zou kunnen doen of dat het niets zou bijdragen, vond ik het teveel moeite om dingen anders te doen en dacht ik – vaker dan ik zou willen – dat het toch allemaal mis zou gaan. Zo werkt het niet, denk ik nu.

Soms lijkt het samen te komen. Ik durf te voelen wat ik voel, te zeggen wat ik denk en ik wil leren hoe ik dingen anders kan doen. Hoe ik beter voor mijzelf, voor de mensen om mij heen en voor de wereld kan zorgen. Ik heb geleerd wat ik belangrijk vind, durf misschien soms wel te dromen over hoe ik zou willen dat het zou zijn en wil er meer over weten. Dat vooral.


  1. Minder vlees eten is ook nog eens een heel duurzame keuze! Wij krijgen altijd worst van het varken van mijn neef Henk, maar wij minderen ook met het vlees.

  2. Audrey

    10 september

    Supergoed dat je de stap hebt gezet! En vooral heel fijn dat het je nu eigenlijk ook geen enkele moeite meer kost. Het scheelt ook echt enorm dat de maatschappij er nu veel meer op ingericht is. Ik weet nog wel hoe de 3 vleesvervangers waar mijn zus als tiener uit kon kiezen eruit zagen, totaal onaantrekkelijk. Het aanbod in de supermarkten en horeca is er echt enorm op vooruit gegaan gelukkig.

  3. Stella

    10 september

    Ai, het beklemmende gevoel komt helemaal over.. Al jaren houd ik volledige vegamaanden en koop ik zelf geen vlees. Maar, ik moet eerlijk bekennen dat er ook periodes zijn waarin ik er te weinig op let en ik toch ineens meer vlees eet dan ik eigenlijk wil. Bij elke hap vlees sta ik erbij stil dat ik een dood dier eet en dat zit me altijd dwars. Maar, ik vind het zo lekker.. Ik blijf die innerlijke strijd denk ik toch altijd wel een beetje voeren, tot ik echt over de streep word getrokken. Eigenlijk zoals jij nu. Gelukkig had ik me al voorgenomen na mijn vakantie (die nu bezig is) weer heel erg te minderen. Wie weet dat het me zo goed bevalt, dat ik weer 95% van de tijd vega eet. Ik hoop het. Ik wil het. Want ik vind dieren veels te lief en onze planeet veels te kostbaar. Liefs en thanks voor de wake up call!

  4. Saskia

    11 september

    Ik ben jaren vegetarisch geweest. Nu eet ik wel gewoon weer vlees, maar met mate.

  5. Irene

    11 september

    Inspirerend dit. Je hebt eigenlijk gedaan wat ik niet durf, alles opzoeken en uitdokteren. Ik steek mijn hoofd nog een beetje in het zand. Wij eten wel véél minder vlees maar alsnog wel zeker 1 à 2 keer per week, soms ook meer. Het hangt er een beetje van af.

  6. Mooi dat je deze stap zet, Anne! Op termijn gaan we allemaal niet anders kunnen dan stoppen met vlees eten vrees ik, willen we bv ook de klimaatdoelstellingen halen. Maar sowieso vind ik het mooi om te lezen hoe je blijft bijleren over jezelf. Zoals Irene het zegt: inspirerend 🙂

  7. Siroon

    12 september

    Wat een prachtig betoog! Ik ben inmiddels al een paar jaar volledig vegetarier en moet zeggen dat ik het vlees nog geen dag heb gemist. Okee correctie: elk jaar heb ik zo’n 1 dag een enorme craving naar een hamburger, maar dat is vaak dan je lichaam die dan aangeeft dat het bepaalde voedingsstoffen mist. Een hamburger lost het snel op, maar je zou ook prima andere dingen kunnen eten om het aan te vullen zonder vlees. Als je eenmaal weet wat je kunt koken zonder vlees is je dieet zoveel rijker dan met, zeker nu de vleesvervangers en vegetarische recepten overvloedig aanwezig zijn overal!
    Op mijn blog vind je ook mijn zoektocht naar een duurzamer leven, in kleine babystapjes. De categorie heet ‘Sunshine goes green’ mocht je inspiratie willen 🙂

  8. Els

    12 september

    Mooi stuk weer Anne, en mooi dat je dit deelt, je inspireert er anderen ook weer mee zo blijkt!
    Ik weet niet of ik je laatste zin mag opvatten als uitnodiging voor tips om meer te weten? Zelf zijn mijn partner en ik net terug van 5 maanden fietsen door Europa en hebben we allerlei inspirerende mensen, projecten en initiatieven gezien die laten zien hoe het anders kan. Daarover hebben we ook geschreven op ons blog & podcasts opgenomen, onder de naam ocyclo. Er moet zoveel gebeuren… maar gelukkig zijn er ook heel veel gedreven mensen.
    Andere goede blog vind ik Zaailingen, Linda is niet meer echt actief maar heeft zoveel dingen zo goed uitgezocht, echt heel prettig en waardevol.
    Dank voor het delen! Els

  9. Charlotte

    15 september

    Wat goed van je dat je deze keuze hebt gemaakt en heel herkenbaar ook! Ik had in april ook een nare ervaring waar ik door wakker werd geschut en ben sindsdien ook vegetariër. Het is echt de beste keuze geweest, ik heb er ook geen moeite mee en tegenwoordig zijn er zoveel andere, vegetarische opties!

Leave a reply to Siroon Click here to cancel the reply

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

By using this form you agree with the storage and handling of your data by this website.

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.